Polskie miesiące

https://polskiemiesiace.ipn.gov.pl/mie/wszystkie-wydarzenia/grudzien-1981/internowani/osrodki/123590,Goleniow.html
2022-07-05, 23:06

Goleniów

Ośrodek Odosobnienia w Goleniowie


Ośrodek Odosobnienia w Goleniowie w woj. szczecińskim został założony na podstawie Dekretu o stanie wojennym (art. 41 ust. 1) Zarządzeniem nr 50/81/CZZK Ministra Sprawiedliwości z dnia 13 grudnia 1981 roku, jako miejsce przetrzymywania członków opozycji antykomunistycznej. Ośrodek działał od 13 grudnia 1981 r. do 11 stycznia 1982 roku, został zorganizowany w miejscowym Zakładzie Karnym.

W Goleniowie internowani byli głównie działacze związkowi ze Szczecina i Koszalina, których następnie przewieziono do ośrodków odosobnienia w Wierzchowie Pomorskim i Darłówku.

W Goleniowie przygotowania do przyjęcia internowanych zaczęły się 12 grudnia 1981 roku, kiedy to naczelnik zakładu karnego otrzymał polecenie przysposobienia pawilonu „D” na potrzeby ośrodka odosobnienia, już 14 grudnia zaczęto przyjmować pierwszych internowanych. Warunki, jakie w tak krótkim czasie stworzono, okazały się być bardzo ciężkie dla ludzi nieprzywykłych do uwięzienia: małe, ciasne i zimne cele, gdzie brakowało koców, a potrzeby fizjologiczne załatwiało się do stojącego w kącie kubła. Wspomnieć należy też o tym, że internowani, gdy byli zatrzymywani, nie mieli czasu żeby spakować potrzebne rzeczy takie jak: ubrania na zmianę, szczoteczki do zębów, mydło czy papier toaletowy. Posiłki były skromne i ubogie w witaminy, co pogarszało ogólną kondycję internowanych.

Pewną poprawę warunków wymusiły głodówki, oraz próby apelowania między innymi do Międzynarodowej Organizacji Pracy i Międzynarodowego Czerwonego Krzyża. Pomogło też to, że ograniczenia w kontaktach między internowanymi nie były aż tak mocno egzekwowane (co wytknęli inspektorzy CZZK w raport kontrolnym ze stycznia 1982 roku). Z czasem internowani otrzymali dodatkowe koce, przedmioty pierwszej potrzeby, a nawet umożliwiono im w ograniczonym zakresie działalność duszpasterską. Warunki, choć ciężkie, na pewno były lepsze niż na przykład w ośrodku odosobnienia w Wierzchowie Pomorskim, gdzie kontrole były dużo bardziej skrupulatne, zakazy surowsze, a nawet zdarzały się przypadki pobicia internowanych.

Przykładowe osoby internowane w Goleniowie:

Tadeusz Sławomir Dziechciowski, (ur. 1940) Absolwent Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego, Wydz. Nauk Humanistycznych (1964) i Podyplomowego Studium Bibliotekoznawstwa na Uniwersytecie im. Adama Mickiewicza w Poznaniu (1968). Od IX 1980 w „Solidarności”; członek MKR w Szczecinie, w VI/VII 1981 delegat na I WZD regionu Pomorze Zachodnie, członek ZR; sekretarz redakcji, autor i redaktor niezależnego tygodnika „Jedność”. 13–14/15 XII 1981 uczestnik strajku w Stoczni Szczecińskiej im. Adolfa Warskiego.

Piotr Zygmunt Lampasiak (ur. 1927) – prawnik, prac. WSM, doradca MKR Szczecin, radca prawny Zarządu Regionu NSZZ „Solidarność” Pomorza Zachodniego.

Leszek Dlouchy (ur. 1953) – pracownik Szczecińskiej Stoczni Remontowej „Gryfia”, w sierpniu 1980 r. rzecznik prasowy MKS, pierwszy red. na czelny tygodnika „Jedność”.

Marian Jurczyk (ur. 1935) – pracownik Stoczni Szczecińskiej, prowadził negocjacje z delegacją rządową, 30 VIII 1980 r. sygnatariusz szczecińskich Porozumień Sierpniowych; przew. MKR w Szczecinie, członek KKP, delegat na I WZD Regionu Pomorze Zachodnie, przew. ZR, delegat na I KZD, członek KK, w wyborach na przew. „Solidarności” kontrkandydat Lecha Wałęsy.

Edmund Bałuka (ur. 1933) – 1958–1972 prac. Stoczni Szczecińskiej, uczestnik strajku okupacyjnego w 1970 r., organizator i przywódca drugiego strajku w styczniu 1971 r. Delegat na VII Kongres CRZZ w Warszawie – 1 V 1971 r. współorganizator wyprowadzenia z oficjalnego pochodu ok. 2 tys. osób w tzw. czarnym marszu z żądaniem ukarania winnych zbrodni w Grudniu ’70.

Jan Nowak (ur. 1940) – kierowca Wojewódzkiego Przedsiębiorstwa Komunikacji Miejskiej w Szczecinie, działacz WZZ Pomorza Zachodniego, kolporter wydawnictw podziemnych.

Michał Kawecki (ur. 1947) – psycholog, 1976–1983 asystent i starszy asystent w Zakładzie Psychologii WSP w Szczecinie; 1975–1980 założyciel Szczecińskiego Ośrodka Społecznej Pomocy Rodzinie przy parafii pw. św. Stanisława Kostki w Szczecinie; od września 1980 r. członek „Solidarności”; w 1980 r. współzałożyciel tygodnika „Jedność”.

Zygmunt Dziechciowski (ur. 1942) – 1964–1983 prac. Zarządu Portów w Szczecinie i Świnoujściu, 20–30 VIII 1980 r. uczestnik strajku, od września 1980 r. w „Solidarności”, przew. KZ w Porcie Szczecińskim, przew. Komisji Oddziałowej w Pionie Eksploatacji ZPSz-Ś, członek KZ, współwydawca, red. czasopisma „Komunikat”.

Jerzy Tomaszewski (ur. 1923) – żołnierz AK, ekonomista, rencista.

Mieczysław Gruda (ur. 1921) – radca prawny, w czasie strajku 1980 r. w Szczecinie pełnił rolę eksperta, członek ZR, przew. KZ SR „Parnica” w Szczecinie.

Henryk Grela (1936–1982) – działacz opozycyjny, w sierpniu 1980 r. inicjator, współorganizator strajku w PŻM, od września 1980 r. w „Solidarności”, wiceprzew. KZ w PŻM w Szczecinie, w czerwcu 1981 r. Delegat na I WZD Regionu Pomorze Zachodnie.

Teresa Barbara Owczarek-Szubert (ur. 1955) – dziennikarka, od września 1980 r. działaczka „Solidarności”, współorganizatorka niezależnych struktur związkowych w białostockiej prasie.

Piotr Baumgart (1941–2000) – technik-mechanik, od 1979 r. kolporter niezależnych wydawnictw, głównie wśród rolników, w sierpniu 1980 r. dostawca żywności dla strajkujących robotników SR „Parnica” w Szczecinie; od września 1980 r. w „Solidarności”, współtwórca struktur „Solidarności Wiejskiej”.

Opracowanie: Archiwum IPN.

Literatura/Źródła:

Dziechciowski Tadeusz, Dziennik z internowania: Goleniów – Wierzchowo Pomorskie – Strzebielinek (1981–1982), wstęp i opracowanie Marta Marcinkiewicz, Szczecin 2011.

Marta Marcinkiewicz, „Stan Wojenny. Internowani jak skazani”. Rzeczpospolita 8 grudnia 2016 r., https://www.rp.pl/Historia/312089861-Stan-wojenny-Internowani-jak-skazani.html [dostęp 08.12.2016]

AIPN 529/29

AIPN 001833/3

AIPN 001833/14

Opcje strony