Instytut Pamięci Narodowej

Polskie Miesiące

Sierpień 1980

27 listopada

► W związku z zapowiedzianą od 1 grudnia 75-procentową podwyżką cen alkoholu Lech Wałęsa oświadcza: […] Obecnie większość strajków jest świadomie w sposób sztuczny wymuszana. Teraz doszło do tego, że zaczynamy strajkować przeciw podwyżkom cen alkoholu. To najlepszy sposób na rozbicie Związku. Tym razem świat powie: to już koniec, jeśli strajkują o wódkę! Społeczeństwo przełknęło podwyżkę cen chleba, masła, także benzyny oraz innych produktów niezbędnych do życia. Jednak ta podwyżka jest zwykłą ordynarną prowokacją. Ma ośmieszyć nas w oczach świata. Pokazać, że jesteśmy narodem pijaków. Moment został wybrany nieprzypadkowo. Zbliżają się święta. Nie damy sobie narzucić takiej płaszczyzny konfrontacji. […] Zwracam się do wszystkich ogniw „Solidarności” o powstrzymanie się od wszelkich akcji.

30 listopada - 2 grudnia

► W Katowicach obraduje II Walne Zebranie Delegatów Regionu Śląsko-Dąbrowskiego. Podjęto apel do Sejmu PRL o nieuchwalanie ustawy o szczególnych pełnomocnictwach dla rządu oraz wyrażono sprzeciw wobec podwyżek cen wyprzedzających reformę gospodarczą.

1-4 grudnia

► W Moskwie odbywa się posiedzenie Komitetu Ministrów Obrony państw stron Układu Warszawskiego, na którym omawiana jest sytuacja w Polsce.

2 grudnia

► O godz. 10.15 jednostki specjalne MO dokonują przy użyciu helikopterów i sprzętu bojowego pacyfikacji strajku w Wyższej Oficerskiej Szkole Pożarnictwa w Warszawie. Studenci zostają przewiezieni autokarami na dworce PKP z poleceniem wyjazdu do domów. Zatrzymani zostają przebywający na terenie Szkoły: wiceprzewodniczący Zarządu Regionu Mazowsze Seweryn Jaworski i członek ZR Marek Hołuszko, pobito Krystynę Kolasińską (członka KS). Grupa 229 studentów WOSP kontynuowała strajk na Politechnice Warszawskiej do 6 grudnia 1981 r. ► Kierownik Sztabu MSW gen. Bogusław Stachura ogłasza stan podwyższonej gotowości do działań sił i środków resortu spraw wewnętrznych. ZOMO, kadra dowódcza i słuchacze szkół resortu zostają skoszarowani.

3 grudnia

► W Radomiu obraduje Prezydium Komisji Krajowej i przewodniczący Zarządów Regionów NSZZ „Solidarność”. Spotkanie ujawnia radykalizację postaw, także L. Wałęsy. Pojawiają się głosy o wotum nieufności dla rządu, wezwania do podjęcia konfrontacji, ogłoszenia 24-godzinnego strajku w wypadku udzielenia rządowi przez Sejm nadzwyczajnych uprawnień, a strajku powszechnego w wypadku zastosowania przez rząd środków nadzwyczajnych. Zebrani przyjęli Stanowisko w którym stwierdzają: 1. Władze partyjno-państwowe wykorzystały negocjacje ze Związkiem oraz ideę porozumienia narodowego dla wprowadzenia społeczeństwa w błąd. W przeddzień Barbórki, podczas centralnej akademii w Dąbrowie Górniczej gen. Wojciech Jaruzelski mówi: […] od zdolności do narodowego porozumienia nigdy jeszcze nie zależało tak wiele [...]. Potrzebę porozumienia narodowego wyrażają dziś miliony Polaków [...]. Raz jeszcze potwierdza się surowa prawda, że kto w tym kraju występuje przeciw socjalizmowi, ten występuje przeciw Polsce, naraża na szkodę jej bezpieczeństwo, zagraża podstawowym interesom narodu. Z tymi siłami porozumienia nie szukamy [...].

3-4 grudnia

► Prymas Polski kard. Józef Glemp spotyka się z Lechem Wałęsą.

3-6 grudnia

► W Krakowie obraduje I Krajowy Zjazd Delegatów NSZZ „Solidarność” Indywidualnego Rzemiosła. Zjazd wybiera statutowe władze i uchwala program działania. Przewodniczącym Krajowej Komisji Koordynacyjnej zostaje Józef Smolicki z Podbeskidzia. Rzemieślnicy postulują zrównanie z przedsiębiorstwami państwowymi w przydziałach surowców, a dla eksporterów - zniesienie obowiązkowego pośrednictwa centrali handlu zagranicznego oraz przymusowej wymiany dewiz na złotówki, zniesienie ograniczeń, takich jak limit zatrudnienia, protestują przeciwko dowolności władz terenowych w interpretacji przepisów prawa, żądają zaniechania szykan i represji podatkowych (tzw. domiarów), a także prawa do przechowywania paszportu w domu.

4 grudnia

► Członkowie Zarządu Regionu Dolny Śląsk Józef Pinior i Stanisław Huskowski wypłacają z konta ZR 80 mln zł, po czym pieniądze deponują we Wrocławskiej Kurii Metropolitalnej u kard. Henryka Gulbinowicza. Po 13 grudnia dysponentem pieniędzy był przewodniczący Regionalnego Komitetu Strajkowego Dolny Śląsk; środki te służyły organizacji struktur podziemnych i pomocy represjonowanym.

5 grudnia

► Obraduje Biuro Polityczne KC PZPR, na którym jednomyślnie zostaje podjęta decyzja o wprowadzeniu stanu wojennego. Biuro Polityczne upoważnia gen. Wojciecha Jaruzelskiego do samodzielnego zdecydowania o jego terminie. Hieronim Kubiak: Strajk generalny – jeśli nastąpi, nie będziemy w stanie wytrzymać długo. Dlatego uważam, że moment ogłoszenia strajku generalnego musi być momentem sięgnięcia do praw konstytucyjnych państwa i ogłoszenia stanu wojny. Józef Czyrek: Wielkie kryzysy w historii nie były rozwiązywane przez rozszerzenie demokracji, a przez nadzwyczajne umacnianie władzy, wprowadzanie dyktatury. Gen. Wojciech Jaruzelski: Jest to potworna, makabryczna kompromitacja dla partii, że po 36 latach sprawowania władzy trzeba jej bronić siłą milicyjną. Ale przed nami nie ma już nic. Trzeba być przygotowanym do podjęcia decyzji, która pozwoli uratować to, co podstawowe.

5-6 grudnia

► W Warszawie obraduje II Walne Zebranie Delegatów NSZZ „Solidarność” Regionu Mazowsze. Zebrani uchwalają m.in. przeprowadzenie na pl. Zwycięstwa (obecnie pl. Józefa Piłsudskiego) w Warszawie 17 grudnia wiecu protestacyjnego przeciw próbie uchwalenia nadzwyczajnych pełnomocnictw dla rządu. ► W nocy na murach okalających Stocznię im Komuny Paryskiej w Gdyni pojawiają się napisy, m.in.: „Śmierć komunistom”, „Pogrom partii to nasz cel – stoczniowcy”. Prezydium Komitetu Zakładowego uznaje je za prowokację, a członkowie „Solidarności” pomagają straży przemysłowej w ich zamalowaniu.