Instytut Pamięci Narodowej

Polskie Miesiące

Sierpień 1980

27 marca

► W całym kraju odbywa się powszechny 4-godzinny strajk ostrzegawczy. Na wezwanie „Solidarności” stają niemal wszystkie zakłady pracy. Zostają wznowione rozmowy delegacji „Solidarności” i rządu. Z I sekretarzem KC PZPR Stanisławem Kanią spotykają się prezesi stowarzyszeń wchodzący w skład Komitetu Porozumiewawczego Stowarzyszeń Twórczych i Naukowych, wskazując m.in. na konieczność konstruktywnych posunięć władz w sprawie rejestracji NSZZ RI „Solidarność”. Stanisław Kania i gen. Wojciech Jaruzelski podpisują następujące dokumenty: 1. Myśl przewodnia wprowadzenia na terytorium PRL stanu wojennego ze względu na bezpieczeństwo państwa (m.in.: uzbrojenie osób godnych najwyższego zaufania, które z całkowitym oddaniem i zaangażowaniem zdecydowane są bronić socjalizmu); 2. Centralny plan działania organów politycznych władzy i administracji państwowej na wypadek konieczności wprowadzenia w PRL stanu wojennego; 3. Ramowy plan działania sił zbrojnych.

28 marca

► Kontynuowane są rozmowy przedstawicieli „Solidarności” i rządu. Próbę mediacji podejmuje Zespół Dobrych Usług w składzie: prezes Polskiej Akademii Nauk prof. Aleksander Gieysztor, prezes warszawskiego Klubu Inteligencji Katolickiej prof. Andrzej Święcicki, przewodniczący Komitetu Porozumiewawczego Stowarzyszeń Twórczych i Naukowych prof. Klemens Szaniawski. ► Delegację „Solidarności” z Lechem Wałęsą przyjmuje prymas kard. Stefan Wyszyński, który mówi m.in.: Najpilniejszą sprawą jest ta, żebyście, chcąc wiele, nie stracili i tego, co macie dziś. Wiem, że ruch „Solidarności” jest tak prężny i tak zdecydowany, iż łatwo sobie wydrzeć nie da z rąk tego, co już osiągnął. Pytanie, jaką cenę wypadnie wam za to zapłacić? Dzisiaj wszyscy uznają wielką dojrzałość ruchu „Solidarności”, to że osiągnąwszy tak wiele jak osiągnęliście, nie dopuściliście do tego, iżby się polała krew.

29 marca

► Rozmowy przedstawicieli „Solidarności” i rządu trwają nadal, obraduje też IX Plenum KC PZPR. Z oświadczenia Plenum: […] Ugrupowania przeciwników socjalizmu, różne siły prawicy społecznej, oddziałując na „Solidarność”, inspirując działalność sprzeczną z jej statutem, rozwijają szerokie działania propagandowe, których celem jest sianie nieufności do partii i władz państwowych, zwłaszcza do organów milicji i Służby Bezpieczeństwa. […]

30 marca

► O godz. 12.00 rozpoczyna się kolejna tura rozmów z rządem. W wieczornym „Dzienniku” TV Andrzej Gwiazda informuje o zakończeniu rokowań, zawarciu porozumienia i zawieszeniu strajku. We wspólnym Oświadczeniu, dotyczącym sprawy bydgoskiej uznano: […] zamknięcie sesji WRN nastąpiło bez zachowania obowiązujących reguł prawnych, a użycie sił porządkowych dla usunięcia przedstawicieli „Solidarności” z budynku Urzędu Wojewódzkiego jest działaniem sprzecznym z przyjętymi dotąd i przestrzeganymi zasadami rozwiązywania konfliktów społecznych środkami politycznymi, przede wszystkim drogą negocjacji. Rząd wyraża także ubolewanie z powodu pobicia trzech działaczy związkowych i zapowiada, że winni staną przed sądem. Postanowiono przyśpieszyć prace nad ustawą o związkach zawodowych, tak aby jej projekt w ciągu miesiąca mógł być wniesiony pod obrady Sejmu. […]

31 marca

► Biuro Polityczne KC PZPR wyraża niezadowolenie z porozumienia podpisanego przez Mieczysława F. Rakowskiego.

31 marca - 1 kwietnia

► W Stoczni Gdańskiej obraduje KKP, która przyjmuje Oświadczenie z 30 marca jako wstępne porozumienie, pozwalające na wszczęcie negocjacji z rządem na temat głównych problemów, i odwołuje strajk generalny. Wielu członków KKP ostro krytykuje porozumienie (odtąd nazywane warszawskim), wyraża niezadowolenie z autokratycznego trybu pracy grupy negocjacyjnej i ze zbytniego wzrostu roli ekspertów. Do dymisji podaje się rzecznik prasowy „Solidarności” Karol Modzelewski, z funkcji sekretarza KKP odwołany zostaje Andrzej Celiński. Z listu Jana Rulewskiego i Mariusza Łabentowicza do KKP: […] Wy, nasi delegaci, mieliście atuty, z których mogliście wygrać najmniej połowę. […] Przegraliście wszystkie karty, łącznie z cenzurą, więźniami politycznymi, rolnikami itp. […] po 10-dniowych naradach, gdy naród oczekiwał głębokiego przełomu, podpisaliście komunikat, który był w stanie spłodzić najgorszy kancelista.

2 kwietnia

► Członkowie prezydium Komitetu Założycielskiego NSZZ RI „Solidarność”, obradującego w Warszawie, zostają przyjęci przez kard. Stefana Wyszyńskiego.

2-6 kwietnia

► W Krakowie obraduje I Ogólnokrajowy Zjazd NZS. Wybrane zostają władze Zrzeszenia: przewodniczący Krajowej Komisji Koordynacyjnej – Jarosław Guzy (student socjologii i historii UJ), członek KKK – Jacek Czaputowicz (student geografii UW), członek KKK i rzecznik prasowy – Jacek Rakowiecki (student teatrologii UJ), przewodniczący Krajowej Komisji Rewizyjnej – Lech Lipiński (z Akademii Medycznej we Wrocławiu).

3 kwietnia

► Jak donosi wywiad amerykański, wojska sowieckie stacjonujące w ZSRS, NRD i Czechosłowacji koncentrują się wokół granic Polski. Bez uprzedniego zgłoszenia polskim organom ruchu lotniczego Rosjanie przerzucają z Czechosłowacji do Polski 32 śmigłowce bojowe Mi-6, które wykonują loty bojowe w rejonie Torunia oraz w innych częściach kraju. Piloci sowieccy nie podporządkowują się polskim organom ruchu lotniczego. ► Do Bydgoszczy przyjeżdża Komisja Rządowa na rozmowy z rolnikami okupującymi od 16 marca gmach KW ZSL. Wobec braku pełnomocnictw do dyskutowania problemów prawnych, związanych z rejestracją NSZZ RI „Solidarność", rozmowy przerwano 4 IV nad ranem. Ukazuje się 1. numer „Tygodnika Solidarność” – pisma Krajowej Komisji Porozumiewawczej NSZZ „Solidarność”. Redaguje zespół: Tadeusz Mazowiecki, Bogdan Cywiński, Waldemar Kuczyński, Krzysztof Wyszkowski. Do 13 grudnia 1981 r. ukaże się 37 numerów. ► Ukazuje się 1. numer „Cierni” – pisma MKZ NSZZ „Solidarność” w Tychach. Redaguje zespół: Adam Michelis, Leszek Waliszewski, Marek Wach, Antoni Górka, Janusz Tuszyński, Krzysztof Czudej, Andrzej Służalec.

7 kwietnia

► Kończą się manewry Sojuz ‘81. Wojska biorące udział w ćwiczeniach na terytorium PRL, NRD, ZSRS i CSRS powracają do swoich baz macierzystych ► Ukazuje się 1. numer „Wiadomości Katowickich” – Dziennika NSZZ „Solidarnosć” Regionu Śląsko-Dąbrowskiego. Redaguje zespół w składzie: Anna Hebrowska, Andrzej Czuma, Leszek Duszyński, Tadeusz Żuczkiewicz, Czesław Świerczyński, Bogdan Hadyna, Kazimierz Zembala, Stanisław Kruszyński, Andrzej Rozpłochowski, Janusz Płaza, Artur Skrabski. Do 13 grudnia 1981 r. ukaże się 178 numerów. ► Na posiedzeniu Sejmowej Komisji Nadzwyczajnej ds. Przestrzegania Porozumień Społecznych członkowie Ogólnopolskiego Komitetu Załozycielskiego NSZZ RI „Solidarność" Jan Kułaj, Piotr Baumgart, Gabriel Janowski i Roman Bartoszcze przedstawiają „Deklarację o celach i charakterze NSZZ RI Solidarność". W deklaracji akcentowano tylko postulaty pluralizmu społecznego, nie zaś politycznego. Znalazły się w niej też stwierdzenia: […] uznajemy, że przewodnią siłą polityczną w naszym państwie jest PZPR oraz […] wśród członków naszego związku nie ma ludzi pragnących podważać zasady ustrojowe PRL.