Instytut Pamięci Narodowej

Polskie Miesiące

Sierpień 1980

27 stycznia - 6 lutego

► Strajk powszechny na Podbeskidziu, proklamowany wbrew stanowisku KKP przez MKZ w Bielsku Białej. MKS z Patrycjuszem Kosmowskim na czele reprezentował ponad 200 tys. strajkujących z kilkuset zakładów Bielska-Białej i całego woj. bielskiego. Stronę rządową reprezentował najpierw wicepremier Czesław Kotela, a potem minister administracji Józef Kępa. Powodem protestu był brak reakcji władz na postulaty związane z zarzucanym przedstawicielom władz lokalnych aktom malwersacji. Rankiem 6 lutego 1981 r. podpisano porozumienie, w wyniku którego ze swymi stanowiskami pożegnali się sekretarze partii, wojewoda i jego zastępcy, prezydent miasta i komendanci milicji. Rolę gwarantów porozumienia przyjęli na siebie przedstawiciele Kościoła: sekretarz Episkopatu Polski bp. Bronisław Dąbrowski oraz biskupi katowiccy Janusz Zimniak i Czesław Domin. Po dziesięciu dobach strajk został zakończony.

28 stycznia

► Do Ustrzyk i Rzeszowa przyjeżdżają Lech Wałęsa i Bogdan Lis. W imieniu Krajowej Komisji Porozumiewawczej NSZZ „Solidarność” udzielają poparcia strajkowi rolników i deklarują gotowość do solidarnościowego strajku na Wybrzeżu.

30 stycznia

► W Jeleniej Górze rozpoczyna się strajk powszechny. Strajkujący domagają się przekazania na cele społeczne ośrodków wypoczynkowych należących do KC PZPR i MSW.

1 lutego

► Do strajkujących w Rzeszowie przybyła komisja rządowa. Rozmowy przerwano 6 lutego, ze względu na fakt, że strona rządowa nie zaakceptowała możliwości funkcjonowania związków zawodowych rolników indywidualnych. ► Ukazuje się 1. numer „Wiadomości Dnia”, pisma Biura Prasowego MKZ Wielkopolska. W skład redakcji wchodzą: Jan Krzysztof Adamkiewicz, Piotr Czartołomny, Grzegorz Gauden, Ewa Szadkowska, Marian Dźwiniel, Marian Woźniak. ► Ukazuje się 1. numer „Biuletynu Pism Związkowych i Zakładowych” – Prasowej Agencji „Solidarności” AS z siedzibą w MKZ Mazowsze. Redaguje zespół w składzie: Jan Araszkiewicz, Bohdan Bielski, Piotr Bikont, Seweryn Blumsztajn (red. naczelny), Anna Dodziuk, Barbara Falęcka, Anna Hurwitz, Ewa Jastrun, Wojciech Kamiński, Urszula Z. Kiełbasa, Sławomira Kosińska, Maria Kruczkowska, Krzysztof Leski, Andrzej Łodyński, Helena Łuczywo, Iwona Matuszek, Ewa Milewicz, Jan Musiał, Krystyna Naszkowska, Małgorzata Pawlicka, Iwona Raypert, Elżbieta Regulska, Ryszard Rubinsztein, Anna Schiller, Maciej Stasiński, Jan Strękowski, Leszek Szaruga, Joanna Szczęsna, Adam Szostkiewicz, Magdalena Ślusarska, Jan Śpiewak, Klara Tryjarska, Wiesław Uziębło, Joanna Wirpsza, Maciej Włostowski, Ludwika Wujec, Jolanta Wyganowska, Maria Zielińska, Adam Ziółkowski, Zbigniew Zegarski, Gwidon Zlatkes, Andrzej Zozula, Tomasz Tabako. Do 13 grudnia 1981 r. ukaże się 58 numerów.

2 lutego

► Z homilii prymasa kard. Stefana Wyszyńskiego, wygłoszonej w Gnieźnie do rolników: […] Jeżeli pracownicy przemysłowi uzyskali prawo zrzeszania się, to trzeba to prawo przyznać również i pracownikom rolnym. […] Zwlekanie z przyznawaniem ludności rolniczej prawa do zrzeszania się, tak jak ona tego chce, jest nierozumne, więcej – jest przeciwne prawu przyrodzonemu i prawu własnemu tego wielkiego żywiciela naszego narodu, jakim jest ludność rolnicza. […]

3 lutego

► W Rzeszowie przedstawiciele NSZZR „Solidarność Wiejska", NSZZ „Solidarność" oraz NSZZ „Solidarność Chłopska” tworzą Komisję Jedności Działania i wystosowują apel do społeczeństwa wzywający Polaków do udzielenia im moralnego poparcia.

6 lutego

► Społeczny Komitet Budowy Pomnika Czerwca ‘56 kieruje do realizacji wyróżnioną pracę rzeźbiarza Adama Graczyka i architekta Włodzimierza Wojciechowskiego. ► Z tajnych dokumentów MSW. Wydział Śledczy KS MO w Warszawie kwituje wpłynięcie (datowanego dnia poprzedniego) dokumentu w postaci tabeli ze 118 pozycjami: Tajne. Spec. znaczenie. Wykaz osób przeznaczonych do internowania przez Wydział III „A-1”: Nazwisko i imię figuranta [litery oznaczające skrót nazwy dzielnicy Warszawy wpisano odręcznie] – Nazwisko funkcjonariusza 1. Boguta Grzegorz M – por. Patelski Marek 2. Gajewski Stefan – ppor. Apanowicz Mirosław 3. Lawina Anatol M – por. Rek Janusz 4. Studziński Bogumił, Zalesie Górne – ppor. Jarzębkowski Krzyszt. 5. Annusiewicz Andrzej – ppor. Paluszak Jan 6. Bąkowski Paweł – por. Marzec Andrzej 7. Malicki Wojciech – ppor. Skibniewski Waldem. 8. Topiński Wojciech – ppor. Głowacki Marek 9. Bażyński Lech W – ppor. Sosinowicz Piotr 10. Kawalec Stefan W – ppor. Łożko Gerard 11. Zambrowski Antoni Ś – ppor. Matelengiewicz Rysz. 12. Popiel Jan M – por. Wojciechowski Jerzy 13. Sosin Jerzy M – por. Tomaszewski Andrzej 14. Sztencel Janusz Podkowa Leśna – ppor. Dziedzic Wojciech 15. Świeżewski Marek M – ppor. Kułakowski Włodzim. 16. Wojdalski Bolesław M – ppor. Lachowski Roman 17. Siehurski Jan – ppor. Dąbrowski Lech 18. Reński Andrzej M – por. Perzyna Stanisław 19. Woroniecki Włodzimierz Pr. Płn. – ppor. Batorski Janusz 20. Borowik Marek O – ppor. Olesik Włodzim. 21. Kotarski Andrzej O – ppor. Sabat Marek 22. Kwiecień Jerzy M – por. Maj Lech […] 118. Kęsy Wawrzyniec – ppor. Budzik Józef [podpisano] ppłk mgr A. Szafranowski ► Prymas Polski kard. Stefan Wyszyński przyjmuje delegację związków zawodowych rolników. Patriarcha uznał, że […] gdy idzie o prawo do zrzeszania się ludzi - to nie jest to prawo nadawane przez kogoś, bo to jest własne prawo wrodzone. Dlatego państwo nam tego prawa nie nadaje, ono ma tylko czuwać nad tym, aby nie było ono naruszone. Nadane jest to prawo przez Stwórcę, który uczynił człowieka istotą społeczną […]. Jeszcze tego samego dnia spotyka się z Lechem Wałęsą. ► W Bielsku-Białej zostaje zawarte, poręczone przez reprezentantów Episkopatu Polski, porozumienie pomiędzy MKS Podbeskidzie i Komisją Rządową. Skompromitowani urzędnicy zostają odwołani. Kończy się trwający od 27 stycznia strajk powszechny w Regionie Podbeskidzie. ► Ukazuje się 1. numer „Informatora Bieżącego”, pisma organizacji zakładowych NSZZ „Solidarność” Regionu Mazowsze. Redakcję tworzą: Zygmunt M. Przetakiewicz, Marek Rapacki, Katarzyna Zonn-Pasternak, Krystyna Romaniuk, Jan Gogacz.

8 lutego

► W Bydgoszczy odbyła się manifestacja rolników zorganizowana przez działaczy kółek rolniczych ze Stanisławem Mojzesowiczem i Michałem Bartoszcze na czele, w której wzięło udział ok. 20 tys. osób. Demonstranci żądali rejestracji NSZZ R „Solidarność Wiejska”, oraz zwołania sesji WRN poświęconej problemom rolnictwa.

1 lutego

► Sąd Wojewódzki w Warszawie odmówił rejestracji NSZZR "Solidarności Wiejskiej" uzasadniając, że rolnicy powinni rejestrować się w trybie o stowarzyszeniach, gdyż przepisy o rejestracji sądowej dotyczą tylko robotników i pracowników umysłowych. Przed gmachem zgromadziło się ok. 20 tys. rolników. Rzecznik Ministerstwa Sprawiedliwości zakomunikował, że wszelkie działania na rzecz tworzenia NSZZR są nielegalne. ► Komisja Rządowa i Komitet Strajkowy NSZZ „Solidarność” Dolny Śląsk osiągają porozumienie. Trwający od 30 stycznia strajk powszechny w Jeleniogórskiem zostaje zakończony. KC PZPR przekazuje mieszkańcom województwa Dom Wypoczynkowy Granit.

11 lutego

► Sejm PRL powołuje gen. Wojciech Jaruzelski na stanowisko prezesa Rady Ministrów. Dzień później, wygłaszając expose w Sejmie, apeluje o powstrzymanie się od strajków przez trzy miesiące. […] Czas ten pragniemy wykorzystać na porządkowania najbardziej elementarnych spraw naszej gospodarki, dla dokonania remanentu „pozytywów” i „negatywów” […]. Czas ten pragniemy uczynić okresem szerokiego dialogu społecznego. […]